" اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِیِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَیْهِ وَعَلى آبائِهِ فی هذِهِ السّاعَةِ وَفی كُلِّ ساعَةٍ وَلِیّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَلیلاً وَعَیْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً. "

دین مانع پیشرفت؟

شبهه و یا سوالی که از دیرباز در دنیا مطرح بوده این است که چرا مسلمانان این قدر از علم و تکنولوژی عقب مانده‌اند و علت عقب‌ماندگی کشورهای اسلامی به لحاظ علمی و صنعتی از دیگر کشورها چیست؟ آیا این فرضیه که ترک دین باعث پیشرفت غرب شده درست است؟

برخی از مادی‌گرایان مانند نویسندگان دایره‌المعارف فرانسه و هولباخ و... بر این باورند که دین، مانع پیشرفت و تکامل علوم می‌شود. همچنین بعضی از روشنفکران آن را به دین اسلام تسری داده و اسلام را مخالف و معارض با علم و تکنولوژی وصف کرده و عقب ماندگی مسلمانان را به اسلام نسبت می‌دهند.[1]

جواب این است که حداقل با نگاهی به پیشینه تمدن مسلمانان در طی قرون متمادی و صدور آن به کشورهای دیگر، از جمله کشورهای اروپایی که به آن اشاره خواهیم کرد، در می‌یابیم که نه تنها دین موجب عقب ماندگی نمی‌شود بلکه اعتقاد به دین در کنار عمل به آن، سبب درجات بالایی از پیشرفت و رشد می‌گردد.

اسلام در راستای  بستر سازی برای ایجاد فرهنگ و تمدن، ابتدا انسان را تشویق به فراگیری علم و دانش نموده و دوم  کار و توسعه را ارج نهاده و نیروی کار و کارگر را مورد عنایت خود قرار داده به گونه‌ای که نفْس کار اقتصادی و توسعه را امری مقدس می‌داند[2].
این دو مهمترین عوامل  در توسعه و پیشرفت یک  ملّت هستند که اسلام توجه زیادی به آن  نموده است. از طرفی دیگر، دین در تدوین و رونق گرفتن علوم، نقش بسزایی داشته است، به عنوان نمونه واضع و موسس علم نحو، حضرت امیرالمومنین(علیه‌السلام)  بود.
در علم طب، جناب محمد بن زکریای راضی اصول و مبانی طب را در قالب کتابی پیاده کرد  چندین بیماری و ابزار پزشکی را کشف و ابداع کرد و ابوعلی سینا از دیگر دانشمندان اسلامی، جهان پزشکی را با کتابی همچون قانون، تحت تاثیر قرار داد؛ به طوری که کتاب‌های او به بیشتر زبان‌ها ترجمه شده و در تمام دانشگاه‌های فرانسه و ایتالیا و... تنها کتاب درسی می‌باشد.
در جراحی، چشم پزشکی، داروسازی و...  دانشمندانی همچون ابوالقاسم قرطبی، علی بن عیسی بغدادی و... کتاب‌های مرجعی تدوین  و ابداعات  فراوانی نموده‌اند.
در علم هیئت و نجوم، دانشمندان مسلمان بسیاری همچون  قیصر فرقانی، محمد بن ‌موسی خوارزمی و... تألیفات عدیده و خدمات ارزنده‌ای داشتند که به مدّت هفت قرن در آسیای غربی و اروپا مرجع و مورد استفاده بود.
در علم فیزیک و مکانیک، جابربن حیان، اسحاق‌بن کندی و چهره درخشان این علم؛ حسن بن هیثم که بیش از پنجاه رساله در این علم، تدوین نموده است.
و علم شیمی که به اذعان شرق و غرب  به ابتکار دانشمندان مسلمان پدید آمد.[3] (به دلیل کوتاهی سخن از ذکر و تفصیل بسیاری خود داری می‌شود [4])
 همه  اینها مختصری از گنجینه میراث اسلام است که تا ابد، جهان، خصوصاً مغرب زمین، به ملل اسلامی و دین مدیّون است.

حال به این سوال می‌رسیم که چرا با این وجود، اغلب کشورهای اسلامی، عقب مانده‌اند و برعکس اغلب کشورهای غیر دینی و سکولار پیشرفته وتوسعه یافته‌اند؟

حقیقت این است که مسلمانان با وجود داشتن دینی کامل و منابع عظیم، مثل قرآن و نهج‌البلاغه و... به واسطه عدم ثبات و پایداری در اعتقاداتشان عقب مانده‌اند.
فهم این مشکل چندان سخت نیست؛ مگر کسب علم از دستورهای اکید اسلام نیست؟ مگر دین ما بهترین دستورها را برای زیستن نداده است؟ پس چرا ما به جای عمل به دین، تنبلی و خستگی را پیشه خود ساخته‌ایم و خود را از دردسر اندیشه و عمل بیرون کشیده‌ایم.
بی‌تردید اگر مسلمانان از تعالیم وحی فاصله نمی‌گرفتند و قوام سیاسی و وحدت اجتماعی خود را حفظ می‌کردند، هم‌اکنون می‌توانستند از هر نظر جلوتر از غرب باشند. سرگرم شدن مسلمانان به تفرقه و جنگ‌های داخلی و جانشین ساختن شعارهای استعماری همچون ناسیونالیسم، پان عربیسم به جای تکیه بر اصول‌گرایی و اعتماد بین‌الملل اسلامی، چیزی جز عقب ماندگی فرهنگی و علمی ارمغان دیگری ندارد.

 

--------------------------------------
پی‌نوشت:
1).ارنست کلاسیر، فلسفه روشنگری، ص12
2).قرآن کریم، سوره نبأ، آیه11؛ مزمل،آیه 7؛ بقره،آیه 94
3).عطایی اصفهانی، خدمات اسلام به اروپا؛ حسن زاده آملی، شرح رساله رابطه علم دین
4).خوانندگان گرامی می‎‌توانند برای اطلاع بیشتر به کتاب‌های بالا مراجعه نمایند.







برچسب ها: دین، پیشرفت، عقب ماندگی، تکنولوژی،
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ : دوشنبه 10 شهریور 1393 | توسط : علی سیدی | نظرات()
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات